Οι Δέκα Εντολές

Στο βιβλίο της Εξόδου, ο Προφήτης Μωϋσής αναγγέλλει τις Δέκα Εντολές. Ο Θεός τις χάραξε σε λίθινες πλάκες ως έργο Του (Έξ. 32,16) και τις έδωσε στον Μωϋσή στο Όρος Σινά. (15ος αιώνας π.Χ.)

Οι εντολές αυτές δόθηκαν στον άνθρωπο μετά τον κατακλυσμό του Νώε (33ος αιώνας π.Χ.), τότε, που η αμαρτία κατέκλυσε τον κόσμο και ξεχείλισε το ποτήρι της δικαίας οργής του Θεού. (Γεν. 6,11-13)

Η πρώτη εντολή που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο, ήταν στον Αδάμ (55 αιώνας π.Χ.) τον οποίο έθεσε στον Παράδεισο—της ευτυχίας και μακαριότητας, για να εργάζεται και να τον φυλάσσει. Η εντολή αυτή του Θεού προς τους πρωτοπλάστους ήταν “να μην φάνε από συγκεκριμένο καρπό”. (Γεν. 2,15-17)

Στο βιβλίο του Δευτερονομίου, το οποίο γράφτηκε μεταγενέστερα της Εξόδου, γίνεται μια δευτέρα επέκταση (επεξήγηση) του Νόμου από τον Μωϋσή, όπου καλείται ο λαός να μάθει και να φυλάξει τον Λόγο του Θεού.

Οι 10 εντολές του Θεού είναι ιεραρχικά γραμμένες, με τις 4 πρώτες να αφορούν τα καθήκοντα μας απέναντι στον Θεό, και τις υπόλοιπες 6 να αφορούν την σχέση μας ως προς τον συνάνθρωπο μας, δηλ. “τον πλησίον μας”.

Έτσι, με όλα αυτά εις γνώση του ανθρώπου, δεν δικαιολογείται η άγνοια για τους διδασκάλους, αλλά ούτε και για τον λαό που επίσης οφείλει να γνωρίζει και να μαθητεύει στον Νόμο του Θεού.

Η ανάγκη της κοινωνία μας για υπενθύμιση των εντολών του Θεού

Σήμερα είναι ανάγκη να γυρίσουμε πίσω στην υπενθύμιση των 10 εντολών της Παλαιάς Διαθήκης, διότι:

α) Κάνουμε κατάχρηση της ελευθερίας που μας έδωσε ο Θεός, χωρίς να την έχουμε συνδεδεμένη με την αγάπη Του.

β) Έχουμε τόσο πολύ χοντρύνει στην ψυχή μας ώστε πρέπει να γυρίσουμε ξανά στο σχήμα του Νόμου του Θεού.

Θα μπορούσε να λεχθεί, ότι όπως ονομαστικά περιγράφονται οι εντολές, αποτελούν ένα προστατευτικό κάγκελο που μας περιφρουρεί για να μην σκοντάψουμε, έτσι ας φέρουμε το παράδειγμα της αξίας του προστατευτικού κάγκελου σε ένα βρεφικό κρεβατάκι για να μην πέσει το μωρό από απροσεξία.

Πως συνδέονται οι εντολές στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη; 

Όταν ρώτησαν τον Ιησού, διδάσκαλε ποια είναι η μεγαλύτερη εντολή στο Νόμο; Ο Κύριος απάντησε—Ν’ αγαπάς τον Κύριο τον Θεό σου μ’ όλη την καρδία σου και μ’ όλη την ψυχή σου και μ’ όλο τον νου σου—Αυτή είναι η πρώτη και μεγαλύτερη εντολή.

Δεύτερη όμοια με αυτή, είναι—Ν’ αγαπάς τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου—και σ’ αυτές τις δύο εντολές στηρίζονται όλος ο Νόμος και η διδασκαλία των Προφητών. (Ματθ. 22,36-40)

Οι Δέκα Εντολές (αρχικό κείμενο με σύντομη μετάφραση)

"Και ἐλάλησε Κύριος πάντας τοὺς λόγους τούτους λέγων (Εξ. 20,1-17):"

1 ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου, ὅστις ἐξήγαγόν σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας. οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ.

Εγώ είμαι Κυριος ο Θεός σου. Να μην υπάρχουν για εσένα άλλοι θεοί.

2 οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς, οὐδὲ μὴ λατρεύσεις αὐτοῖς· ἐγὼ γάρ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου, Θεὸς ζηλωτής, ἀποδιδοὺς ἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ τέκνα, ἕως τρίτης καὶ τετάρτης γενεᾶς τοῖς μισοῦσί με καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς ἀγαπῶσί με καὶ τοῖς φυλάσσουσι τὰ προστάγματά μου.

Να μην κατασκευάσεις ποτέ για τον εαυτό σου είδωλο. Να μην τα προσκυνήσεις, ούτε να τα λατρέψεις.

3 οὐ λήψει τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπί ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὸν λαμβάνοντα τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ.

Να μην επικαλείσαι το όνομα Κυρίου μάταια και ανευλαβώς.

4 μνήσθητι τὴν ἡμέρα τῶν σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν. ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις πάντα τὰ ἔργα σου· τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου, ὁβοῦς σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου καὶ πᾶν κτῆνός σου καὶ ὁ προσήλυτος ὁ παροικῶν ἐν σοί. ἐν γὰρ ἓξ ἡμέραις ἐποίησε Κύριος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς καὶ κατέπαυσε τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ· διὰ τοῦτο εὐλόγησε Κύριος τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην καὶ ἡγίασεν αὐτήν. 

Να θυμάσαι να κρατάς την ημέρα του “Σαββάτου” ιερά και αγία. Έξι ημέρες θα εργάζεσαι και την έβδομη ημέρα θα την αφιερώνεις στον Κυριο και Θεό σου. Διότι, σε έξι ημέρες δημιούργησε ο Κύριος τον κόσμο, και κατέπαυσαι κατά την έβδομη ημέρα.

Με την Ανάσταση του Κυρίου μας, “τη μία των σαββάτων” δηλ. η Κυριακή, καθιερώθηκε ως ημέρα του Κυρίου (Πραξ. 20,7)

5 τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, ἵνα εὖ σοι γένηται, καὶ ἵνα μακροχρόνιος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς τῆς ἀγαθῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. 

Τιμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, για να έχεις ευημερία και μακροζωία.

6 οὐ μοιχεύσεις.

Μη μοιχεύσεις.

7 οὐ κλέψεις.

Μη κλέψεις.

8 οὐ φονεύσεις.

Μη φονεύσεις.

9 οὐ ψευδομαρτυρήσεις κατὰ τοῦ πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδῆ.

Μη ψευδομαρτυρήσεις κατά του πλησίον σου.

10 οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου. οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν οἰκίαν τοῦ πλησίον σου οὔτε τὸν ἀγρὸν αὐτοῦ οὔτε τὸν παῖδα αὐτοῦ οὔτε τὴν παιδίσκην αὐτοῦ οὔτε τοῦ βοὸς αὐτοῦ οὔτε τοῦ ὑποζυγίου αὐτοῦ οὔτε παντὸς κτήνους αὐτοῦ οὔτε ὅσα τῷ πλησίον σου ἐστί.

Μην επιθυμήσεις την γυναίκα του πλησίον σου, και γενικώς τίποτε που ανήκουν στον πλησίον σου.

"Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τὰς λαμπάδας καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος καὶ τὸ ὄρος τὸ καπνίζον· φοβηθέντες δὲ πᾶς ὁ λαὸς ἔστησαν μακρόθεν" (Εξ. 20,18) 

Αναφορές

[1] π. Αθανασίου Μυτιληναίου, Ομιλία 4η: Δευτερονόμιον (Δευτ. 5,1-7), 12/1/1981, Εἰσαγωγή εἰς τάς Δέκα ἐντολάς. Ἐντολή 1η – Ἀνάλυσις κατά τόν Ἅγιον Γρηγόριον τόν Παλαμᾶν, ἐν Φιλοκαλίᾳ Τόμ. Δ΄, σ.116, https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/deyteronomion

[2] π. Σάββας Αχιλλέως, Οι 10 Εντολές, https://www.youtube.com/watch?v=rzpQSuYJwrA

[3] ΟΟΔΕ (2015), Η Κυριακή ημέρα στη Χριστιανική πίστη, Δημητρίου Κόκκορη, https://www.oodegr.com/oode/orthod/praktikes/kyriaki_2.htm

The miracle of the Crucified Christ in Hagia Sophia in the year 1200

 

The Crucified Christ is tradition of our Church

The presence of our Crucified Lord Jesus Christ behind the Holy Altar Table is tradition of our Church. This was ratified by the Orthodox Church of Greece with a relevant decision in 2025, while undoubtedly, as Orthodox Christians, we have received this tradition from our venerable holy fathers of our Church. Thus, we grew up with the sight of the Crucified Christ within the Holy Sanctuary.

To the glory of God, this centuries-old tradition is also sealed by the history of our Church, with two historical evidences that testify to the presence of our Crucified Christ behind the Holy Altar Table.

The presence of the Crucified Christ in Hagia Sophia since the 6th century

In the Holy Sanctuary of Hagia Sophia in Constantinople, a large gilded Holy Cross was preserved from the 6th century until the Fall of the Polis by the Latins in 1204. The Holy Cross (i.e. the Crucified Christ) was located behind the Holy Altar Table and further behind was the Synthron. This historical evidence is described in the book by Eugenios Michael Antoniadis (1908) “Ekfrasis of Hagia Sophia” (pp. 125-126).

The miracle of the Crucified Christ in Hagia Sophia in 1200

The second historical testimony comes from Saint Anthony, Archbishop of Novgorod, on his journey to Constantinople in the year 1200, as a monk at that time and later elected Archbishop of Novgorod, Russia (1210-1229). This testimony, in addition to confirming the presence of the Crucified Christ behind the Holy Altar Table in Hagia Sophia, as the tradition of our Church, also recounts the remarkable miracle of the Holy and Life-giving Cross, which Saint Anthony himself and a multitude of believers experienced.

The miracle, as recorded by the Saint, with the Grace of the Holy Spirit, was accomplished for the glory of God within the Holy Sanctuary of Hagia Sophia in Constantinople in the year 1200, on May 21, the commemoration of Saints Constantine and Helen, Equal-to-the-Apostles, on Sunday of the Holy 318 Fathers of our Church. The Emperor was Alexios III Angelos (1195-1203) and the Patriarch of Constantinople was John X Kamateros (1198-1206).

Specifically, after the Orthros and before the Divine Liturgy, the small-sized Holy Cross of Justinian (1 ½ cubits), which was on the Holy Altar Table, was hovered and reached above the large gilded Holy Cross (with a height greater than two men), which was placed behind the Holy Altar Table, and further behind was the Synthron. After this miraculous hover, the Holy Cross returned to its place.

This historical reference to the miracle of the Crucified Christ in Hagia Sophia is included in various historical sources, two of which are: “Itinéraires russes en Orient (1889) p.94-95” and “The church of Sancta Sophia, Constantinople: a study of Byzantine building (1894) p.104-105”.

Epilogue

In our present dire time, of the lack of respect and fear of God, days of apostasy of the clergy and laity, days prophesied by many of our holy fathers, such as Patrokosmas (Prophecy 57) and Abba Pambo (Gerontikon A'), especially in such days, our Lord never abandons His faithful children and provides divine protection and consolation.

Thus, today it is confirmed that our Crucified Christ, already nine centuries ago, with this inconceivable divine sign of His within the Holy Sanctuary of Hagia Sophia, took care to offer us divine consolation and to seal that this present-day scandalous expulsion of the Crucified Christ from the Holy Sanctuary (which essentially began in 2022) is nothing other than a new misbelief.

May the Grace and protection of the Holy and Life-giving Cross guard us.

Amen!

Nikolaos Markou

Translation from the original article in Greek 

References

[1] Eugenios Michael Antoniadis (1908) “Ekfrasis of Hagia Sophia” (pp. 125-126), https://medusa.libver.gr/iguana/www.main.cls?surl=search&p=2cafc322-e6e4-433a-9fcf-b8b0e4d5c7da#recordId=3.1279&srchDb=3

[2] Bob Atchison, Antony of Novgorod Description of Hagia Sophia in 1200, https://www.pallasweb.com/deesis/anthony-of-novgorod-description-of-hagia-sophia.html

[3] W. R. Lethaby & Harold Swainson (1894), The church of Sancta Sophia, Constantinople: a study of Byzantine building, p.104-105, https://archive.org/details/gri_33125001110812/page/104/mode/2up

[4] Khitrowo, B. De (1889), Itinéraires russes en Orient, Société de l'Orient latin, p.94-95, Paris, France, https://archive.org/details/itinerairesrusse00khit/page/n3/mode/2up 

Το Ευαγγέλιο σε κάθε εποχή είναι παρόν (π. Αυγουστίνος Καντιώτης)

Tο Eυαγγέλιο που κηρύχθηκε στον κόσμο, λέει ο Απόστολος Παύλος, είναι παρόν.

Tώρα αν φωνάξω για να παρουσιαστεί εδώ ένας από τους παπούδες σας, που έφυγε από αυτή την ζωή, όσο και να φωνάξω τ’ όνομά του, από το πρωΐ ως το βράδυ και αν φωνάζω, θ’ ακούγεται απών, απών, απών. Aυτό γίνεται και με τα εκατομμύρια βιβλία που γράφτηκαν στον κόσμο. Yπάρχουν βιβλία νεκρά, υπάρχουν και βιβλία ζωντανά.

Aν φωνάξω τα βιβλία, δεν θα απαντήσουν. Tο Eυαγγέλιο σε κάθε εποχή, σε κάθε αιώνα θα φωνάζει πάντα παρόν, παρόν, παρόν. Δεν θα σβήσει ποτέ, είναι αιώνιο.

«O ουρανός και η γη παρελεύσονται, οι δε λόγοι μου ου μη παρέλθουσι». Aυτό σημαίνει ότι το Eυαγγέλιο είναι παρόν. Kαι τον παλιό καιρό και τον καινούργιο είναι παρόν.

Aυτό το λένε και το ψάλλουν οι ιερείς, στο «Nυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων».

Kαι τ’ άστρα θα σβήσουν και ο ήλιος θα σβήσει, αλλά το Eυαγγέλιο πάντα θα λάμπει και θα φωτίζει τον κόσμο. H παρουσία του Eυαγγελίου στον κόσμο θα είναι αιώνια.

Ένα δένδρο που καρποφορεί αιωνίως, δεν θα μπορέσει κανείς να το ξεριζώσει.

Δεν υπάρχει βιβλίο ανώτερο. Eίναι παρόν σε κάθε μας ανάγκη, σε κάθε περίσταση της ζωής μας, σ’ όλους τούς αιώνας.

N’ αγαπήσουμε το Eυαγγέλιο και να το διαβάζουμε καθημερινώς.

Θα βρούμε κλειστή την πύλη του Παραδείσου αν δεν το μελετούμε και το περιφρονούμε.

Nα παρακαλέσουμε τον Θεό, να μας δώσει φωτισμό και πίστη, για να έχουμε το Eυαγγέλιο, πάντα οδηγό στη ζωή μας  και να μας οδηγεί εις πάσαν την αλήθεια.

Μητροπολίτη Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτη (†28 Αυγούστου 2010)

Πηγή: Ερμηνεία προς Κολοσσαείς Επιστολή, Φλωρινα, 1976, https://www.augoustinos-kantiotis.gr/?p=102868

Ομιλιες π. Αυγουστίνου Καντιώτη:
https://www.youtube.com/@episkoposa
https://logos.arnion.gr/index.php/proforikos/s-aygoustinos

Online έκδοση της Αγίας Γραφής:
https://agia-grafi.gr/